Valentijn

Op 14 februari staat bij ons natuurlijk vooral het romantische etentje centraal, maar Valentijn is zoveel meer dan hartjes, rozen en chocola. Waarom vieren we het eigenlijk, en hoe pakken ze het in andere landen aan? Wij doken in de geschiedenis en verzamelden een handvol leuke weetjes voor bij de koffie.

Waar komt Valentijnsdag vandaan?

Het feest gaat terug op bisschop Valentijn, die in de derde eeuw leefde. Het verhaal gaat dat hij in het geheim Romeinse soldaten liet trouwen met hun geliefden, terwijl die soldaten eigenlijk celibatair moesten blijven. Keizer Claudius II liet hem daarvoor oppakken en ter dood brengen: na martelingen stierf hij op 14 februari. In de vijfde eeuw werd hij heilig verklaard, en sindsdien staat die datum in de christelijke kalender als zijn feestdag genoteerd.

Er hangt nog een legende aan vast die verklaart waarom we juist bloemen en liefdesbrieven geven. Valentijns cipier zou hem in de gevangenis gevraagd hebben zijn blinde dochter beter te maken. Geen enkel middel hielp, tot de bisschop vlak voor zijn executie een afscheidsbrief liet bezorgen met daarbij een gele krokus. Het meisje kon de brief opeens lezen: ze was genezen. Bloemen plus brief, daar herken je meteen het recept voor de moderne Valentijn in.

Nuchtere wetenschappers houden het trouwens op een andere verklaring: Valentijnsdag zou in de plaats zijn gekomen van Lupercalia, een veel ouder Romeins vruchtbaarheidsfeest dat elk jaar op 15 februari gevierd werd.

Van mouwen tot liefdesbrieven

• In de Middeleeuwen spelden verliefden zeven dagen lang op hun mouw wie hun hart veroverd had – zo eerden ze hun Valentijntje. Dat gebruik zou meteen verklaren waar het Engelse gezegde to wear your heart on your sleeve vandaan komt.
• De alleroudste bekende Valentijnskaart dateert van 1415. Afzender: de Franse hertog Charles d’Orléans, die vanuit zijn cel in de Tower of London aan zijn vrouw schreef. Hij zat maar liefst 24 jaar gevangen en schreef in die tijd honderden gedichten, waardoor hij vandaag vooral als dichter bekendstaat.
• In Verona, de Italiaanse stad van Romeo en Julia, komen elk jaar nog duizenden brieven aan die gericht zijn aan Julia. Vrijwilligers lezen ze allemaal en kiezen op 14 februari de mooiste uit. Wie de Cara Giulietta Award wint, mag op bezoek komen in Verona.

Valentijn rond de wereld

• Nergens wordt zo diep in de buidel getast voor Valentijnscadeaus als in Zuid-Korea, China en Singapore.
• Zuid-Korea maakt er meteen een heel seizoen van. Op 14 februari geven de vrouwen chocolade aan de man op wie ze verliefd zijn. Op 14 maart, White Day, zijn de mannen aan de beurt: zij geven witte snoepjes terug, en wel in viervoud – vier snoepjes voor elk stukje chocola dat ze in februari ontvingen. En wie op beide dagen niets ontving, schuift op 14 april aan voor Black Day: samen met andere singles noedels in zwartebonensaus eten en het vrijgezellenbestaan vieren – of wegspoelen.
• In Saudi-Arabië is Valentijn sinds 2008 streng verboden omdat het als westers feest geldt. Winkels moeten alles wat ernaar verwijst – bloemen, chocolade, cadeautjes en zelfs spullen in het rood – uit de rekken halen, en de religieuze politie controleert daarop. Oezbekistan ging in 2012 minder ver: geen verbod, maar alle publieke Valentijnsactiviteiten werden geschrapt en vervangen door lezingen uit het werk van Babur, een leider uit de zestiende eeuw.
• Records sneuvelen ook op 14 februari: op Valentijnsdag 2011 zoenden zeven stelletjes in het Thaise Pattaya 32 uur aan één stuk door. Wereldrecord! Wij houden het liever op een lange avond tafelen met z’n tweetjes.

Zin gekregen om er zelf iets moois van te maken? Een zelfgekookt dineetje zegt minstens zoveel als een bos rozen – en het smaakt beter.

Bron/inspiratie: De Standaard, 2012.